رشد به وقت لیون

حسین خصاف از همان آغاز کار هم سفری بود؛ همان وقت که از رشته‌ی سیاسی به مدیریت آمد و همان گاه که از سیاست گذاری به مدیریت استراتژیک تغییر فاز داد، اما همه‌ی این‌ها به نظر یک جاده و یک مسیر است. حالا حسین را بیشتر با کوله‌پشتی تصویر می‌کنیم یک روز چین، یک روز ترکیه، یک روز فرانسه، یک روز کرمان، یک روز ...تا جایی که به همراه مهدی ثنایی در رابطه با سفرهای علمی کتابی در دست چاپ دارد.

او حالا برای تکمیل مطالعات مقدماتی خود در حوزه‌ی گیاهان دارویی و معطر، دانشگاه لیون را انتخاب کرده است. چرایی سفر و دستاوردهای متوقع از آن را در صحبت‌های ایشان بخوانید.

چرایی فرصت مطالعاتی

فرصت مطالعاتی را من از اواسط دوره دکتری و با دیدن یک آیین‌نامه در وزارت علوم به فکرش افتادم که دانشجویان دکتری می‌توانند یک فرصت مطالعاتی شش ماهه به یکی از کشورهای خارجی داشته باشند. من همیشه به دنبال این بوده‌ام که ما برای اثرگذاری در هر حوزه‌ای که کار می‌کنیم باید یک نقطه اثر را مدنظر داشته باشیم و معمولاً این نقطه اثر مغفول است و آن هم بُعد بین‌المللی است. حوزه مطالعاتی و فعالیت بنده مدیریت و سیاست‌گذاری فناوری و نوآوری است و به طور خاص برای رساله دکتری یک صنعت را در حال واکاوی هستم به نام گیاهان دارویی و معطر. در سال 85 که معاونت علمی ریاست جمهوری به دستور مقام معظم رهبری تشکیل شد، این معاونت با 5 ستاد شروع به کار کرد که در حقیقت این ستادها موضوعات اولویت دار کشور بوده اند. ستاد گیاهان دارویی و طب سنتی گویا قرار نبوده است جزء این ستادها باشد اما خود مقام معظم رهبری در یادداشتی فرموده بودند که این را هم جزء ستادها قرار دهید. این حوزه هم مثل دیگر حوزه­ها دارای بُعد بین‌المللی است. مجموعه ی این عوامل و در ضمن آن‌ها امکان تمرکز روی رساله ی دکتری و رصد دانشگاه­های معتبر بین‌المللی و نیز  تجربه کار با یک استاد خوب در سطح بین­المللی به نظرم خیلی ارزشمند بود.


روند پذیرش در یک دانشگاه خارجی

کار این‌طور شروع شد که با تعدادی از اساتید مرتبط با این حوزه که معمولاً نام‌هایشان در مقالات وجود دارد مکاتباتی را آغاز کردم. پروپوزال را به انگلیسی ترجمه کرده بودم و آن را می‌فرستادم و بعد آن‌ها سؤال می‌کردند و من پاسخ می‌دادم و به صورت رفت و برگشتی این سؤال و جواب صورت می‌گرفت. به دلایلی اولین کشور مقصدم فرانسه بود چرا که در حوزه گیاهان دارویی و معطر این کشور از کشورهای پیشتاز در این صنعت می‌باشد. اولین پذیرش من از دانشگاه گرونوبل بود. بعد از مدتی که استاد قبول کرد، از طرف مسئول دپارتمان اعلام شد که دپارتمان ظرفیت خالی در حال حاضر ندارد. لذا با چند تا از دانشگاه‌های دیگر هم مکاتبه کردم. مجموع این مکاتبات شد 7 پذیرش از دانشگاه‌های مختلف. هر کدام به دلیلی انتخاب شده بود. فرانسه به فضای مشترک با استاد مربوطه و بررسی دقیق­تر تجربیات این کشور در این صنعت، دانشگاه واخنینگن هلند در حوزه کشاورزی و مدیریت نوآوری این حوزه از سرآمدان است، اسکاتلند به دلیل وجود یک گروه پژوهشی قوی در زمینه رساله دکتری من، چین به این دلیل که پس از سفر سال قبل خودم به چین نظرم در مورد این کشور کاملاً عوض شده و چین را یک کشور قابل مطالعه در همه ابعاد میدیدم و.... اما با توجه به تمام این موارد، جمع‌بندی خودم این بود که بروم چین. اما با مشورت­های تکمیلی اما نظر بنده تغییر کرد. مشورتی که با دو نفر از بزرگواران انجام دادم مرا به این تصمیم رساند که فعلاً چین را انتخاب نکنم و در فرصتی دیگر به آن بپردازم و تصمیم بر این شد که دانشگاه لیون 3 در فرانسه را انتخاب کنم. پس به طور کلی یک فرایندی در دانشگاه دارد، یک مراحلی در وزارت علوم و یک مراحلی در سفارت. فرانسه یک نکته‌ای دارد که باید از طرف دانشگاه مقصد یک دعوت‌نامه رسمی پست شود و آن دعوت‌نامه به مثابه یک قرارداد است.


معرفی استاد راهنما در دانشگاه لیون

استادی که من با او مکاتبه کردم بعد از سه ماه پاسخ داد. پایین امضای ایمیل وی یک وب‌سایت بود. وارد این وب‌سایت که شدم که خیلی جالب بود و فهمیدم که رویکردهای این استاد به من خیلی نزدیک بود. روش تحقیق کیفی استفاده می‌کرد، مانند آنچه که بنده در رساله دکتری مدنظر داشتم. به استراتژی یک نگاه مردم شناسانه داشت و به برخی نگاه­های رایج و مرسوم در حوزه استراتژی و نوآوری، رویکرد انتقادی داشتالبته فقط استاد دانشگاه پشت میزنشین هم نبود و در آفریقا چند پروژه با همین نگاه مردم شناسانه اجرا کرده بود و تحرک بین­المللی زیادی داشت


آیا فرصت مطالعاتی برای همه لازم است؟

ترسیم افراد از نوع اثرگذاری خود بسیار مهم است که آیا فرصت مطالعاتی را انتخاب کنند یا خیر. لزومی ندارد همه‌ی افراد فرصت مطالعاتی در یک کشور خارجی بروند ولی برای خیلی از حوزه‌ها لازم است. برای بسیاری از بچه‌های مرکز رشد این بُعد بین‌المللی بسیار مهم است.


نکات مهم در سفر به کشورهای خارجی

من برای ارائه مقاله یا شرکت در همایش و یا بازدید علمی به کشورهای ترکیه، هند، چین و قطر سفر کرده‌ام. در این سفرها مهم است که قبل از سفر یک مطالعاتی در مورد این کشورها صورت بگیرد و اطلاعات در مورد این کشورها به دست آید. این کمک می‌کند که سفر هدفمند جلو برود. ارتباط­گیری نیز بسیار مهم است که چه کسانی در این کشورها وجود دارند که می‌شود با آن‌ها صحبت و مشورت کرد. چه مسئولین ایرانی و چه غیر ایرانی‌ها و چه غیر مسئولین و حتی یک شهروند عادی. بحث بعدی شبکه‌سازی است. در همایش‌ها در زمان استراحت بین نشست‌ها این هدف می‌تواند تحقق پیدا کند. این استراحت‌ها حتی بار علمی و یادگیری هم دارد. نکته مهم این است که بعد از هر سفر یک سیر پژوهشی دیگر شروع می‌شود. ترکیب مطالعات پیشینی با مشاهدات و انبوه سؤالاتی که وجود دارد بسیار مهم است. باید مطالعات بیشتر شود و سعی شود که به سؤالات و مشاهدات پاسخ مناسب و دقیق داده شود.


دلیل عدم ورود بچه‌های دانشگاه به فرایند فرصت مطالعاتی

به نظر بنده بچه‌های دانشگاه به لحاظ محتوا وضعیت خوبی دارندولی متأسفانه نداشتن ابزار ارتباط و انتقال موجب ماندن این داشته‌ها در سطح دانشگاه می‌شود. ساده‌ترین ابزار زبان انگلیسی است. مهارت مذاکره و عرضه و بازاریابی این داشته­ها هم بسیار مهم است. اگر محتوای خوب در مسیر خوب عرضه شود به شدت از آن استقبال خواهد شد.


خاطره‌ای جالب از یک پذیرش

یک خاطره از کشور هلند بسیار برایم جالب بود. از یکی از دانشگاه­های هلند، پذیرش اولیه­ای صورت گرفته بود. بعد از چند روز استاد مربوطه از من رزومه خواست که برای ایشان ارسال کردم. اما فردای آن روز برای من ایمیل فرستاد و من را رد کرد. یکی از دلایل این رد کردن این بود که تو دانشجوی دانشگاه امام صادق (ع) بوده‌ای و من در رابطه با این دانشگاه بررسی کردم و فهمیدم که این دانشگاه با نظام حاکمیت ارتباط قوی دارد و من نمی‌خواهم علم و سیاست مخلوط شود و از این حرف‌ها و خلاصه من را رد کرد.این عین جوابی است که ایشان داده:


I looked up Imam Sadiq University, and I realize that this is an institution very closely linked to the powerholders in Iran. I do not feel sympathy for this. I do not want to mix science and politics, but this is exactly what ISU does.

رفتم و جستجویی انجام دادم در فضای مجازی با اسم دانشگاه امام صادق (ع) و ویکی‌پدیای انگلیسی را مطالعه کردم و در قسمت افراد برجسته نام حاج آقای مهدوی و آقای جلیلی و عده‌ای دیگر به چشم می‌خورد. از یکی از دوستان که در هلند مشغول تحصیل است در این زمینه مشورت گرفتم که به نظر شما علت چه بوده؟ ایشان نظرشان این بود که احتمالا یکی از ایرانی­های آنجا در رابطه با دانشگاه بدگویی کرده است و کار عجیبی است. به هر ترتیب، دنبال این بودم که چه پاسخی به این بنده خدا بدهم، پاسخ مفصلی تنظیم کردم و برای وی ارسال کردم. که بعد از آن، وی مقداری از مواضعش عقب­نشینی کرد. خلاصه این جا یکی از آن جاهایی بود که به امام صادقی بودن خودم افتخار کردم.



سخن آخر

به عنوان نکته آخر دانشگاه امام صادق (ع) زمینه‌ی کنش‌های بین‌المللی بسیار زیادی دارد. من خودم زیاد از سطح کاری که انجام داده‌ام نسبت به آن مقداری که می‌توانستم انجام دهم راضی نیستم. خیلی جای کار و فعالیت زیادی وجود دارد که خود من هم کارنکرده‌ام. این را از نماینده‌های ایران در کشورهای خارجی شنیده‌ام که امام صادقی‌ها به دلیل نگاه دینی و فرهنگی و ترکیب این‌ها با مقوله‌ی علمی باید بیایند و در این عرصه فعالیت کنند. ما متأسفانه برای استفاده از این بستر،برنامه‌ای نداریم. در مرجعیت علمی یک بُعد جدی مرجعیت، بعد بین­المللی ماجراست. اول باید از جریان علمی جهان یک اطلاع خوب داشته باشیم تا بتوانیم در این عرصه فعالیت کنیم. اتفاقاتی هم که تاکنون افتاده متاسفانه کنش‌های فردی بوده نه ساختاری. در کشورهای خارجی این طرح وجود دارد که دانشجویان یک سال آخر از دوره‌ی آموزشی خود را میتوانند در یک کشور دیگر بگذرانند. شهید بهشتی قبل از انقلاب مدرسه‌ای داشته‌اند برای طلاب نخبه. در کتاب خاطرات آقای رسول محلاتی هست این نکته که شهید بهشتی طلبه‌ها را ملزم می‌کرده که گروه‌های دو الی سه نفره تشکیل دهند و منطقه‌ای را انتخاب کنند و چند روز به آن جا سفر کنند و ملزم بوده‌اند که گزارش سفر بنویسند. این خودش باید به عنوان قسمتی از فرایند آموزشی در نظر گرفته شود.

فایل ویژه تصویری - کیفیت متوسط

فایل ویژه تصویری - کیفیت خوب

مشاهده دیدگاه ها
ذوالفقارزاده
چه زیباست به تماشا نشستن رشد و بالندگی دانشجویان دانشگاه بویژه آنان که زمینه های رشد در آنها بود و خدا را شکر، نه تنها سرکوب نشد که پرورش یافت ... به امید موفقیت بیشتر شما
ارسال دیدگاه